Strefa dietetyka
1 kwietnia 2022

Suplementacja nukleotydami po antybiotykoterapii i po infekcjach

Nukleotydy dietetyczne w organizmie człowieka pełnią szereg niesamowicie istotnych funkcji. Są m.in prekursorami kwasów nukleinowych a tym samym wchodzą w skład nici DNA i RNA, w których to zapisane są nasze geny. Dzięki tym związkom jest możliwa odpowiednia regeneracja organizmu na wielu płaszczyznach. W jaki sposób ich suplementacja może pomóc po przebytych infekcjach oraz antybiotykoterapii? Tego dowiesz się w tym artykule.

Dlaczego warto stosować nukleotydy?

Nukleotydy jako kluczowe elementy budulcowe kodu genetycznego stanowią podstawę efektywnej produkcji nowych komórek w naszym organizmie. Dlatego też zapewnienie organizmowi ich odpowiedniej ilości jest niezwykle istotne przy budowaniu odporności oraz w procesach tworzenia i naprawy tkanek.

Zwiększone zapotrzebowanie na nukleotydy pojawia się w szczególności w sytuacjach, gdy organizm potrzebuje szybkiej odbudowy: przy infekcjach, nadmiernej antybiotykoterapii, po przebytych chorobach i urazach, a także stanach zapalnych w organizmie.

Gdzie w żywności możemy znaleźć nukleotydy?

Stężenie RNA i DNA w żywności zależy od gęstości komórkowej. Wobec tego mięso, ryby, orzechy i nasiona będą miały wyższą ich zawartość niż np. mleko, jajka czy owoce. Innymi bogatymi w nukleotydy produktami będą podroby, rośliny strączkowe oraz suszone rośliny.

To, ile nukleotydów nasz organizm uzyska z pożywienia, zależy od jego indywidualnych umiejętności przetwarzania, metabolizowania i wchłaniania przez przewód pokarmowy. Szacuje się, że dziennie dieta osób zdrowych zwykle dostarcza 1-2 g nukleotydów.

Nukleotydy można również znaleźć w preparatach odżywczych dla niemowląt, a także w mleku kobiecym.

Przykładowo w poszczególnych grupach produktów znaleźć możemy :

  • podroby zwierzęce: 50–400 mg nukleotydów/100 g,
  • owoce morza: 80–350 mg nukleotydów /100 g,
  • rośliny strączkowe: 140–490 mg nukleotydów /100 g.

Nukleotydy znajdują się między innymi w mleku matki, gdzie odpowiadają za budowę systemu odpornościowego dziecka. Dzięki nim, karmione dziecko wykazuje większą odporność na różnego rodzaju patogeny.

Skutki antybiotykoterapii

Podanie antybiotyku jest niekiedy nieuniknione, podczas gdy mamy do czynienia z ostrą infekcją bakteryjną. Niestety antybiotyk nie rozpoznaje tylko tych złych chorobotwórczych bakterii, a niszczy również te dobre bakterie doprowadzając do dysbiozy i pogorszenia się stanu jelit. Częstym problemem związanym ze stosowaniem antybiotykoterapii jest biegunka. Jest ona konsekwencją zakłócenia składu gatunkowego flory jelitowej, czyli probiotycznych bakterii zamieszkujących nasz układ pokarmowy. Podczas antybiotykoterapii zaleca się zatem przyjmowanie probiotyku, aby zniszczone jelita jak najszybciej skolonizować tzw. “dobrymi bakteriami”. Najczęściej polecanym są szczepy Lactobacillus GG lub Saccharomyces boulardii, natomiast każdą terapię probiotyczną czy antybiotykoterapię należy ustalić indywidualnie z lekarzem prowadzącym.

Rola nukleotydów po stosowanej antybiotykoterapii i infekcjach

Po przebytej antybiotykoterapii i infekcjach nasz organizm jest osłabiony, a my powinniśmy się zatroszczyć o jego jak najszybsze prawidłowe funkcjonowanie. Jakie są skutki uboczne antybiotykoterapii? To m.in. toksyczne działanie antybiotyku na enterocyty (komórki jelitowe)  pełniące wiele ważnych funkcji - funkcję odżywczą (selektywne wchłanianie składników pokarmowych, elektrolitów i płynów), a także odpornościową (hamowanie przenikania mikroorganizmów i toksyn).

Antybiotykoterapia prowadzi do zubożenia korzystnych bakterii jelitowych z rodzaju Lactobacillus i Bifidobacterium. W konsekwencji przewagę ilościową w przewodzie pokarmowym uzyskują tzw. „bakterie gnilne”. Objawia się to klinicznie m.in. biegunkami, kolkowymi bólami brzucha, gorączką, leukocytozą.

Z pomocą przychodzą nukleotydy dietetyczne, które to zapewniają szybką regenerację zniszczonych w wyniku infekcji oraz antybiotykoterapii komórek organizmu, w tym komórek jelita.

Udowodniono, że suplementacja nukleotydów może mieć pozytywny wpływ na komórki jelita cienkiego - enterocyty. Charakteryzują się one szybkim podziałem komórek oraz wysokim zapotrzebowaniem na syntezę DNA i RNA. Obrót komórek jelitowych zwiększa się w okresach naprawy przewodu pokarmowego czyli przede wszystkim po przebytej przez organizm infekcji.

Badania (Tanaka R. i Mutai M.) wykazały, że dodanie do pożywki hodowlanej nukleotydów skutkowało wzrostem bifidobakterii czyli korzystnego szczepu probiotycznego w jelitach, który ma za zadanie chronić je przed patogenami. Podczas antybiotykoterapii zniszczone zostają wszystkie bakterie (nie tylko te patogenne), dlatego istotne jest aby szybko uzupełnić ich poziom w jelicie.

Po odpowiedniej suplementacji nukleotydami zauważono obniżenie pH jelita. Spadek wartości pH może zapobiegać nadmiernym podziałom komórkowym oraz wzrostowi drobnoustrojów chorobotwórczych, zwłaszcza Bacteroides i Clostridium. Wykazano także, że suplementacja nukleotydów ma znaczący wpływ na rekonwalescencję po infekcjach bakteryjnych przewodu pokarmowego [1]. 

Nasze jelita to narząd o najwyższej zdolności odpornościowej organizmu. Dlatego też odpowiednia podaż nukleotydów zmniejsza częstość infekcji jelitowych.

Nukleotydy wspomagają również regenerację błony śluzowej jelita w przypadku częstych biegunek spowodowanych infekcją i stosowaną nierzadko antybiotykoterapią. Suplementacja nukleotydami może pomóc w naprawie błony śluzowej jelit uszkodzonej w wyniku tejże przewlekłej biegunki [4].

Po każdej infekcji organizmu celem nadrzędnym powinna być regeneracja oraz wsparcie układu odpornościowego. Warto rozważyć suplementację nukleotydami (uracyl lub adenina). Wyniki badań wskazują na zwiększenie odporności na infekcje bakteryjne i grzybicze, zwłaszcza w przypadku Staphylococcus aureus [5] i Candida albicans [6].

Podsumowanie

Nukleotydy są nazywane tzw. współczesną dietoterapią. Wciąż są one mało znane zarówno wśród lekarzy jak i farmaceutów. Posiadają one szereg wspaniałych funkcji, które odgrywają niesamowicie ważną rolę w kontekście prawidłowego funkcjonowania organizmu. Warto rozważyć ich suplementacji w przypadku zwiększonych potrzeb organizmu - jak po przebytej  antybiotykoterapii czy ostrej infekcji, gdyż jak widać mają ogromne pole do popisu w sprawie sprawnej regeneracji i odbudowy zniszczonych jelit.

Bibliografia

[1] Hess J.R., Greenberg N.A. The Role of Nucleotides in the Immune and Gastrointestinal Systems: Potential Clinical Applications, Nutrition in Clinical Practice, Volume 27 Number 2, April 2012, S: 281–294.

[2] Suchner U., Kuhn K.S., Furst P. The scientific basis of immunonutrition. Proc Nutr Soc. 2000; 59(4); S: 553–563.

[3] Tanaka R., Mutai M. Improved medium for selective isolation and enumeration of bifidobacterium. Appl Environ Microbiol. 1980; 40(5): 866–869.

[4] Torres-López M.I., Fernandez I., Fontana L. i in., Influence of dietary nucleotides on liver structural recovery and hepatocyte binuclearity in cirrhosis induced by thioacetamide, „Gut.” 1996;38(2), s. 260–264.

[5] Kulkarni A.D., Fanslow W.C., Drath D.B. i in., Influence of dietary nucleotide restriction on bacterial sepsis and phagocytic cell function in mice, „Arch Surg.” 1986;121(2), s. 169–172.

[6] Fanslow W.C., Kulkarni A.D., Van Buren C.T. i in., Effect of nucleotide restriction and supplementation on resistance to experimental murine candidiasis, „J Parenter Enteral Nutr.” 1988;12(1), s. 49–52.

Aleksandra Szłapka
Dietetyk kliniczny, specjalistka Elite Polska, pasjonatka zdrowego stylu życia. Specjalistka w dziedzinie chorób autoimmunologicznych.