Strefa dietetyka
2 marca 2022

Rola nukleotydów dietetycznych w żywieniu dorosłych

Organizm ludzki, jako stale zmieniająca się struktura – codziennie podlega wielu procesom, nie tylko spełniając podstawowe funkcje – takie jak oddychanie, wydalanie, trawienie, transport substancji, czy odbieranie bodźców, ale również na poziomie komórkowym – podlegając nieustannym rozkładom i odbudowie. Komórki ulegają uszkodzeniom pod wpływem czynników zewnętrznych, dlatego organizm co jakiś czas musi je wymieniać. Ciekawostką jest fakt, że zdolności regeneracyjne organizmu pozwalają na wymianę od 10 aż do 50 milionów komórek na sekundę!

Żywotność komórek

Dla przykładu – komórki układu pokarmowego żyją zaledwie pięć dni. Erytrocyty mają żywotność około 120 dni, a komórki kości w szkielecie odnawiają się co około 10 lat. Zatem faktem jest, że żadna z komórek naszych tkanek nie trwa wiecznie. Aby móc bezbłędnie przeprowadzić proces duplikacji DNA, komórka potrzebuje swobodnego dostępu do nukleotydów.

Te z kolei – dopóki nie dzieje się nic niepokojącego, spokojnie są w stanie poradzić sobie z wyzwaniami bez dodatkowego wsparcia. Wytwarzane są bowiem bezpośrednio w każdej komórce, lub odzyskiwane pośrednio – z rozpadu kwasów nukleinowych RNA i DNA.

Zdarzają się jednak sytuacje…

…kiedy organizm potrzebuje dodatkowej porcji nukleotydów i wówczas z pomocą przychodzi odpowiednio zbilansowana o te składniki dieta lub dodatkowa suplementacja. Nukleotydy w postaci nukloprotein dostępne są w wielu produktach spożywczych, takich jak: surowe mięso, warzywa strączkowe, ryby, owoce morza, a także w owocach, warzywach, jajach, czy mleku. Warto rozważyć szczególne urozmaicenie diety o te produkty w przypadku wzrostu zapotrzebowania na nukleotydy.

Czym tak właściwie są nukleotydy?

To podstawowe składniki kwasów nukleinowych. Stanowią absolutnie niezbędny element każdej formy powielenia materiału genetycznego. To dzięki nim procesy odbudowy komórek są w ogóle możliwe. Ponadto – wpływają na redukcję stresu oksydacyjnego, łagodzenie stanów zapalnych, poprawę odporności, zmniejszenie wydzielania hormonów stresu czy szybszą regenerację organizmu po intensywnym wysiłku fizycznym.

Kiedy organizm potrzebuje większej ilości tych związków?

Tak, jak już wyżej wspomnieliśmy, organizm potrzebuje większej dawki nukleotydów w sytuacjach narażenia na szybsze (niż standardowo) rozpady komórek. Te z kolei pojawiają się w naprawdę wielu sytuacjach – począwszy od okresów szybkiego wzrostu, poprzez nawracające infekcje i stany zapalne, na urazach czy uszkodzeniach mięśni – w intensywnym okresie wysiłkowym, kończąc. 

Osoby dorosłe

Nukleotydy odgrywają szczególną rolę w przypadku osób dorosłych. Nie jest tajemnicą, że aktualnie praktycznie każdy z nas żyje w dużym stresie i narażeniu na negatywnie wpływające na zdrowie i samopoczucie – czynniki środowiskowe. Szybkie tempo życia, jedzenie w biegu, zbyt mała ilość snu, nadmiar obowiązków, nieodpowiedniej jakości dieta i zbyt mała ilość wypijanych płynów w ciągu dnia, są czynnikami obciążającymi organizm.

Nukleotydy dla …

- zdrowia jelit - ponieważ, tak jak wspomnieliśmy na początku artykułu, komórki układu pokarmowego żyją zaledwie 4-5 dni, istotna jest ich regularna i szybka wymiana. Niejednokrotnie wspominaliśmy już jak ważne jest zdrowie jelit w kontekście ogólnego stanu zdrowia. Nukleotydy znacząco zwiększają żywotność kosmków jelitowych, służą również jako paliwo dla flory jelitowej, finalnie poprawiają także ogólne wchłanianie składników odżywczych i mineralnych, a także witamin.

- poprawy regeneracji tkanek i mięśni – po intensywnym treningu tkanka ciała jest stale katabolizowana, im szybciej komórki będą ponownie syntezowane, tym szybciej nastąpi powrót do pełnej sprawności. Warto zaznaczyć również, że nukleotydy najpierw transportowane są do wątroby, gdzie zamiast kwasów tłuszczowych, wspierają syntezę białka – co pozytywnie wpływa na optymalizację stosunku mięśni do tłuszczu.

- wsparcia odporności – aby zachować organizm w zdrowiu, nasze ciało musi szybko reagować na czynniki środowiskowe, które mogą zaburzać naturalną linię jego obrony. Jeśli podaż nukleotydów nie będzie wystarczająca, wirusy będą mogły namnażać się bez przeszkód, z uwagi na niewystarczającą ilość leukocytów – które wspierają organizm w walce z infekcją.

- poprawy samopoczucia – biorąc pod uwagę ogólną poprawę funkcjonowania organizmu, z pewnością zauważymy również wpływ suplementacji na lepsze samopoczucie oraz większą ilość energii. Pamiętajmy jednak, że sama suplementacja nie będzie antidotum na każdy problem i może nie spełnić swojej roli, gdy zaniedbamy podstawy, takie jak: sen, spokój, odżywianie, czy regularna aktywność fizyczna.

Podsumowanie

O istotnych cechach nukleotydów moglibyśmy pisać naprawdę dużo. Nie bez powodu przypisuje się im coraz więcej cennych właściwości.  W dzisiejszym artykule wymieniliśmy kilka najistotniejszych, które mają znaczący wpływ na zdrowie dorosłej osoby. Warto rozważyć ich dodatkową suplementację w okresach zwiększonego zapotrzebowania, lub raz na „jakiś czas”, jako dodatkowe wsparcie dla organizmu, narażonego na stres, niedoborową dietę i/lub czynniki środowiskowe.

Bibliografia:

  1. Schlimme E, Martin D, Meisel H. Nucleosides and nucleotides: natural bioactive substances in milk and colostrum. Br J Nutr. 2000;84(suppl 1):S59-S68
  2. Głazowska J., Stankiewicz U., Tylingo R. i wsp., Kwasy nukleinowe w żywności – występowanie i właściwości reologiczne, Żywność. Nauka, Technologia. Jaość, 2016, 6(109), 5-19
  3. McNaughton i in. (2007). Wpływ suplementu nukleotydów na odpowiedź immunologiczną i metaboliczną na krótkotrwałe ćwiczenia o wysokiej intensywności u wytrenowanych mężczyzn. J Sports Med Phys Fitness. 47 (1): 112-118.
  4. Van Buren CT (1994). Rola nukleotydów w żywieniu dorosłych. Journal of Nutrition. 124: 160S-164S.
  5. Carver JD. Dietary nucleotides: cellular immune, intestinal and hepatic system effects. J Nutr. 1994;124(1)(suppl):144S-148S.
Karolina Kocięda
dietetyk kliniczny, studentka Zielarstwa i fitoterapii, autorka bloga karolinakocieda.pl