Strefa dietetyka
8 kwietnia 2022

Nukleotydy dietetyczne a urazy i stany zapalne skóry

Temat nukleotydów zaczyna cieszyć się coraz większym zainteresowaniem. I to wcale nie bez powodu! Pojawia się w tym aspekcie coraz więcej badań, które potwierdzają ich skuteczność w odniesieniu do zdrowia i samopoczucia. Dlaczego ich właściwości są tak warte rozważenia?

Nukleotydy to związki organiczne, które stanowią podstawowy element budulcowy dla informacji genetycznej. Mogą zostać wytworzone bezpośrednio w komórce, lub odzyskane pośrednio - w ramach rozpadu kwasów nukleinowych - RNA i DNA, a także zostać dostarczone drogą pokarmową - z diety lub w formie suplementacji.

Jaką rolę pełnią w organizmie?

Nukleotydy odpowiadają za szereg procesów w organizmie. Zaczynając od wzmocnienia odporności, poprzez wsparcie regeneracji i naprawy tkanek, na procesach metabolicznych kończąc. U osób zdrowych zapotrzebowanie na te związki to 1-2 gramy na dzień. Szczególnie istotne jest zwrócenie na nie uwagi w okresach szybkiego wzrostu, zwiększonej aktywności fizycznej, czy osłabionej odporności, a także w okresach osłabienia lub uszkodzenia jelit.

Ponadto nukleotydy regulują procesy enzymatyczne, stanowią podstawowy składnik dla enzymów i koenzymów, wspierają odbudowę nabłonka śluzowego oraz układu krwionośnego, przyspieszają gojenie się ran i gaszenie stanów zapalnych.

A skoro pełnią tyle istotnych funkcji, skąd powinniśmy je czerpać?

Źródła nukleotydów w diecie

Na wstępie należy zaznaczyć, że większość nukleotydów jest otrzymywana bezpośrednio podczas syntezy w komórce. Możemy jednak dostarczyć je pośrednio również z diety lub suplementacji. Okazuje się bowiem, że nukleotydy w postaci nukleoprotein (białek połączonych z kwasem nukleinowym) występują w większości produktów spożywczych. Największe ich stężenie odnotowano w mięsie, rybach i nasionach roślin strączkowych, ale znajdziemy je także w jajach, mleku czy owocach. Co ciekawe nukleotydy można znaleźć również w mleku kobiecym i preparatach odżywczych dla niemowląt. 

Suplementacja nukleotydów

Najlepiej przebadaną formą suplementacji nukleotydów jest ta, wykorzystywana w ramach żywienia pozajelitowego. Formuła ta została opracowana przez profesora Shohei Ogoshi i jest wykorzystywana w leczeniu uszkodzonych narządów - najczęściej wątroby, jelit, mięśni czy serca. Niemniej jednak nukleotydy w formie doustnej suplementacji również wykazują dużą skuteczność. Korzyści z takiej dodatkowej suplementacji możemy odczuć w przypadku problemów jelitowych, stanów zapalnych czy osłabionej odporności, a także wzmożonego wyczerpania organizmu po intensywnym okresie wysiłkowym.

Nukleotydy a stany zapalne

Udowodniono, że nukleotydy dietetyczne wpływają na redukcję stresu oksydacyjnego, który towarzyszy stanom zapalnym. Ten z kolei jest pierwotną odpowiedzią organizmu na uszkodzenia, towarzyszy również infekcjom wywołanym przez drobnoustroje chorobotwórcze.  Stan zapalny rozwija się w sytuacji kiedy organizm rozpoznaje zagrożenie i jest jednym z najbardziej pierwotnych mechanizmów obronnych organizmu. To dzięki tej reakcji organizm nie poddaje się na starcie. W badaniach wykazano, że suplementacja nukleotydami przyczynia się do zwiększenia produkcji immunoglobulin, co z kolei wspomaga sprawność odpowiedzi immunologicznej (Navarro i wsp., 1996) i tym samym wspiera organizm w walce z infekcjami.

Stany zapalne skóry

Stan zapalny może pojawić się również w każdym rejonie ciała, a jego pochodzenie może być zarówno bakteryjne, jak i wirusowe, pasożytnicze lub grzybicze - najczęściej jednak stany zapalne pochodzenia bakteryjnego pojawiają się na skórze głowy i twarzy, z kolei na nogach lokalizują się z reguły infekcje pochodzenia grzybiczego. Patogeny przedostają się przez uszkodzoną barierę fizjologiczną skóry i wywołują stan zapalny, który może się objawiać swędzeniem, zaczerwienieniem, trądzikiem, rumieniem, bólem. Do najczęściej spotykanych stanów zapalnych o podłożu wirusowym należy opryszczka, brodawki skórne czy półpasiec. Stanem zapalnym wywołanym przez bakterie jest róża, a do chorób wywołanych przez grzyby, możemy zaliczyć drożdzycę czy pleśniowce.

Suplementacja nukleotydami w przypadku chorób skóry, spowoduje rozwój pożytecznej mikroflory, która jest pierwszą barierą w przypadku styczności z patogenami. Ponadto osoby regularnie suplementujące nukleotydy, wykazują szybszą zdolność do gojenia się ran. Dostarczenie organizmowi odpowiedniej ilości nukleotydów wspomaga poprawę stanu błony śluzowej jelita, która - jak dobrze wiemy, odpowiada za szereg istotnych funkcji organizmu, w tym odżywienie i zaopatrzenie w składniki odżywcze, których niedobór zwiększa ryzyko infekcji i zmniejsza zdolności organizmu do samoobrony.

Urazy

Zapotrzebowanie na nukleotydy znacząco wzrasta również w okresie dojrzewania, w przypadku osób aktywnych fizycznie, oraz starszych, a także w sytuacji wystąpienia urazów. Nukleotydy, jako składnik budulcowy kwasów nukleinowych wspomagają regenerację komórek, a także wytwarzanie nowych, dlatego ich suplementacja w tym okresie może przyczynić się do skrócenia czasu rekonwalescencji.

Podsumowanie

W przypadku osób zdrowych, stosujących zbilansowaną i odżywczą dietę, wystarczające okazują się być reakcje pozyskiwania nukleotydów z rozpadu kwasów nukleinowych, a także ich biosynteza de novo. Jednak zapotrzebowanie na nie znacząco zwiększa się w przypadku wystąpienia infekcji, urazów, stanów zapalnych czy osłabionej odporności. Wówczas warto rozważyć dodatkową suplementację i zwrócić szczególną uwagę na produkty spożywcze naturalnie bogate w te związki. W każdym przypadku najlepiej jednak skonsultować ten temat z lekarzem.

Bibliografia:

  1. Navarro J, Ruiz-Bravo A, Jimenez-Valera M, Gil A. Modulation of antibody-forming cell and mitogen-driven lymphoproliferative responses by dietary nucleotides in mice. Immunol Lett. 1996;53(2-3):141-145.
  2. Carver JD. Dietary nucleotides: cellular immune, intestinal and hepatic system effects. J Nutr. 1994;124(1)(suppl):144S-148S
  3. Kukliński B. Mitochodria, Diagnostyka uszkodzeń mitochondrialnych i skuteczne metody terapii, Mito-pharma, wyd. I, Gorzów Wielkopolski 2017, s. 71.
  4. Tressler R.L., Ramstack M.B., White N.R. i wsp. Determination of total potentially available nucleosides in human milk from Asian women. Nutrition. 2003; 19(1): 16–20.
  5. Waslien C.I., Calloway D.H., Margen S. Uric acid production of men fed graded amounts of egg protein and yeast nucleic acid., Am J Clin Nutr, 1968 Sep; 21(9): 892–7, doi: 10.1093/ajcn/21.9.892.
  6. Maldonado J., Navarro J., Narbona E. i wsp. The influence of dietary nucleotides on humoral and cell immunity in the neonate and lactating infant., Early Human Development 65 Suppl. 2001; S:69–S74.
  7. Gendaszewska-Darmachcorresponding E., Kucharska M., Nucleotide receptors as targets in the pharmacological enhancement of dermal wound healing, Published online 2011 Apr 26. doi: 10.1007/s11302-011-9233-z
  8. ”Charakterystyka odczynu zapalnego" I.Całkosiński et.al. Postepy Hig Med Dosw. (online), 2009; 63: 395-408
  9. Coombs R.W.: Human Retroviral Infections: Human T Cell Lymphotropic Viruses. HTLV-I. ACP Medicine Online, 2002. http://www.medscape.com.
Klaudia Gostyńska
Dietetyk, specjalista Elite Polska, pasjonatka zdrowego stylu życia, jogi i medytacji. Swoją specjalizację rozwija w dziedzinie psychosomatyki, psychodietetyki oraz naturalnej suplementacji.